Những cơn đau xuất hiện ở phía trước gối khi leo cầu thang, hay cảm giác nhức buốt vùng gót chân mỗi sáng thức dậy thường bị xem nhẹ. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, đó không chỉ là đau cơ thông thường mà là biểu hiện của viêm gân bánh chè hoặc viêm gân Achilles – hai bệnh lý gân chịu tải lớn nhất của chi dưới.
Các tổn thương này nếu kéo dài có thể dẫn đến thoái hóa gân mạn tính, thậm chí tăng nguy cơ rách hoặc đứt gân.
Viêm gân bánh chè – “Jumper’s knee” không chỉ gặp ở vận động viên
Gân bánh chè (patellar tendon) nối xương bánh chè với lồi củ xương chày, đóng vai trò truyền lực từ cơ tứ đầu đùi giúp duỗi gối. Khi gân phải chịu lực lặp đi lặp lại trong các động tác bật nhảy, leo cầu thang hoặc ngồi xổm lâu, vi chấn thương tích tụ sẽ gây viêm và thoái hóa sợi collagen của gân.
Theo ghi nhận của American Academy of Orthopaedic Surgeons, viêm gân bánh chè thường khởi phát âm thầm với đau khu trú vùng cực dưới xương bánh chè, tăng khi gập – duỗi gối mạnh.
Điều đáng lo ngại là nhiều người tiếp tục vận động dù đau, khiến quá trình viêm chuyển sang giai đoạn tendinosis (thoái hóa gân mạn tính), làm cấu trúc gân suy yếu.
Viêm gân Achilles – Cơn đau phía sau cổ chân dễ dẫn đến đứt gân
Gân Achilles là gân lớn và khỏe nhất cơ thể, nối cơ bụng chân với xương gót. Tuy nhiên, đây cũng là vị trí dễ tổn thương do chịu lực gấp nhiều lần trọng lượng cơ thể khi chạy, nhảy hoặc mang giày không phù hợp.
Biểu hiện thường gặp:
Đau và cứng gân vào buổi sáng
Sưng nhẹ dọc thân gân
Đau tăng khi kiễng chân hoặc leo dốc
Theo dữ liệu từ National Institutes of Health, viêm gân Achilles kéo dài có thể làm giảm tưới máu tại đoạn giữa gân – vị trí vốn đã ít mạch máu – khiến nguy cơ rách hoặc đứt gân tăng cao.
Đứt gân Achilles là một chấn thương nghiêm trọng, thường cần can thiệp phẫu thuật và thời gian phục hồi dài.
Vì sao không nên tự điều trị kéo dài?
Nhiều bệnh nhân chỉ dùng thuốc giảm đau hoặc nghỉ ngơi tạm thời. Tuy nhiên, viêm gân là bệnh lý liên quan đến vi cấu trúc collagen và cơ chế chịu tải cơ học. Nếu không điều chỉnh yếu tố sinh cơ học (biomechanics), tình trạng sẽ tái phát.
Theo khuyến nghị từ World Health Organization, các rối loạn cơ xương khớp mạn tính là nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm vận động ở người trưởng thành nếu không được can thiệp sớm.
Dấu hiệu cần thăm khám chuyên khoa
Bạn nên đến cơ sở chuyên khoa khi:
Đau kéo dài trên 1–2 tuần
Đau tăng khi vận động dù đã nghỉ ngơi
Sờ thấy gân dày lên bất thường
Cảm giác yếu lực hoặc lỏng khớp
Việc đánh giá lâm sàng đúng giúp phân biệt viêm gân đơn thuần với rách gân bán phần hoặc thoái hóa gân mạn tính.
Thăm khám chuyên sâu cùng BS. Xuân – Chuyên khoa Cơ Xương Khớp – Cột Sống
Các bệnh lý gân nếu được phát hiện sớm có thể kiểm soát tốt và tránh biến chứng nặng. Đặc biệt với viêm gân Achilles và gân bánh chè, việc đánh giá mức độ tổn thương giúp hạn chế nguy cơ đứt gân – một biến cố có thể ảnh hưởng lâu dài đến khả năng vận động.
BS. Xuân – Chuyên khoa Cơ Xương Khớp
📍 907/9 Trần Hưng Đạo, Phường 1, Quận 5
📞 Hotline tư vấn: 096 894 5045
🌐 https://bsxuanctch.com/
Thăm khám sớm không chỉ giúp giảm đau mà còn bảo tồn cấu trúc gân, duy trì khả năng vận động bền vững.
