Một cú trượt chân, một động tác xoay người sai tư thế hay đơn giản chỉ là nâng vật nặng quá sức – nhiều người cho rằng đó chỉ là “giãn cơ”. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng cơ xương khớp, không ít trường hợp thực chất là đứt bán phần hoặc đứt hoàn toàn gân – dây chằng, những tổn thương có thể âm thầm nhưng để lại hậu quả lâu dài nếu chẩn đoán muộn.

Gân (tendon) có nhiệm vụ nối cơ với xương, truyền lực giúp vận động. Dây chằng (ligament) lại giữ vai trò ổn định khớp, kiểm soát biên độ chuyển động. Khi một trong hai cấu trúc này bị rách hoặc đứt, cơ chế sinh cơ học của khớp sẽ bị phá vỡ.

Đứt bán phần – tổn thương dễ bị bỏ sót

Đứt bán phần xảy ra khi một phần sợi collagen của gân hoặc dây chằng bị rách nhưng cấu trúc chưa đứt hoàn toàn. Người bệnh vẫn có thể cử động khớp, tuy nhiên sẽ xuất hiện:

• Đau khu trú tại vị trí bám gân hoặc dây chằng

• Sưng nề nhẹ đến trung bình

• Cảm giác yếu lực khi vận động

• Mất vững khớp thoáng qua

Theo ghi nhận của American Academy of Orthopaedic Surgeons, các tổn thương bán phần nếu không được kiểm soát đúng cách có thể tiến triển thành đứt hoàn toàn do tiếp tục chịu lực.

Điều nguy hiểm là nhiều bệnh nhân chủ quan, chỉ nghỉ ngơi vài ngày rồi quay lại hoạt động bình thường, khiến cấu trúc mô sợi chưa kịp lành đã tiếp tục bị quá tải.

Đứt hoàn toàn – khi khớp mất cơ chế ổn định sinh học

Đứt hoàn toàn đồng nghĩa với việc cấu trúc gân hoặc dây chằng bị gián đoạn hoàn toàn. Biểu hiện lâm sàng thường rõ ràng hơn:

• Đau dữ dội ngay sau chấn thương

• Sưng to, bầm tím

• Mất chức năng vận động tại khớp liên quan

• Cảm giác “rời khớp” hoặc lỏng khớp

Các vị trí thường gặp gồm:

• Dây chằng chéo trước (ACL) khớp gối

• Gân Achilles vùng cổ chân

• Gân chóp xoay khớp vai

Theo dữ liệu từ National Institutes of Health, tổn thương hoàn toàn nếu không điều trị đúng hướng có thể dẫn đến teo cơ, thoái hóa khớp sớm và mất vững khớp mạn tính.

Hậu quả khi điều trị chậm trễ

Trong chuyên khoa cơ xương khớp, tôi thường gặp những bệnh nhân đến khám sau nhiều tháng chịu đau. Lúc này, tổn thương không chỉ dừng ở gân hay dây chằng mà đã ảnh hưởng đến:

• Sụn khớp

• Bao hoạt dịch

• Cơ quanh khớp

• Trục vận động sinh lý

Theo khuyến nghị từ World Health Organization, các chấn thương cơ xương khớp không được điều trị sớm là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tàn phế vận động ở người trưởng thành.

Một dây chằng đứt không tự “liền lại” như nhiều người lầm tưởng. Một gân rách hoàn toàn nếu để lâu sẽ co rút, làm giảm khả năng phục hồi ngay cả khi can thiệp phẫu thuật.

Khi nào cần thăm khám chuyên khoa ngay?

Bạn không nên trì hoãn nếu xuất hiện:

• Nghe tiếng “rắc” khi chấn thương

• Sưng to nhanh trong vài giờ

• Không thể chịu lực lên chân

• Không nâng được tay hoặc cổ chân yếu rõ rệt

Chẩn đoán sớm giúp xác định mức độ rách, từ đó lựa chọn hướng điều trị bảo tồn hay can thiệp phẫu thuật phù hợp.

Thăm khám chuyên sâu cùng BS. Xuân – Chuyên khoa Cơ Xương Khớp – Cột Sống

Đứt bán phần hay đứt hoàn toàn gân – dây chằng không chỉ là chấn thương đơn thuần. Nếu không được đánh giá đúng mức độ và điều trị đúng phác đồ, nguy cơ mất vững khớp và thoái hóa sớm là rất cao.

Việc thăm khám chuyên khoa giúp:

• Đánh giá chính xác mức độ tổn thương

• Xây dựng chiến lược điều trị phù hợp

• Hạn chế biến chứng lâu dài

• Phục hồi tối đa chức năng vận động

BS. Xuân – Chuyên khoa Cơ Xương Khớp
📍 907/9 Trần Hưng Đạo, Phường 1, Quận 5
📞 Hotline tư vấn: 096 894 5045
🌐 https://bsxuanctch.com/

Can thiệp đúng thời điểm không chỉ giúp giảm đau mà còn bảo tồn cấu trúc khớp và khả năng vận động về lâu dài.