Khớp gối là một trong những khớp chịu lực lớn nhất của cơ thể, đồng thời cũng là cấu trúc dễ tổn thương nhất trong chấn thương thể thao và tai nạn sinh hoạt. Khi hệ thống dây chằng bảo vệ khớp gối bị rách hoặc đứt hoàn toàn, cơ chế ổn định sinh học của khớp sẽ bị phá vỡ, dẫn đến mất vững và nguy cơ thoái hóa khớp sớm.

Bốn dây chằng chính của khớp gối gồm:

• Dây chằng chéo trước (ACL – Anterior Cruciate Ligament)

• Dây chằng chéo sau (PCL – Posterior Cruciate Ligament)

• Dây chằng bên trong (MCL – Medial Collateral Ligament)

• Dây chằng bên ngoài (LCL – Lateral Collateral Ligament)

Mỗi cấu trúc giữ vai trò riêng biệt trong kiểm soát chuyển động trước – sau và vững chắc hai bên của khớp gối.

Đứt dây chằng chéo trước (ACL): Nguyên nhân hàng đầu gây mất vững gối ở người trẻ

ACL có nhiệm vụ ngăn xương chày trượt ra trước so với xương đùi và kiểm soát chuyển động xoay của gối. Chấn thương thường xảy ra khi xoay người đột ngột, tiếp đất sai tư thế hoặc va chạm mạnh trong thể thao.

Biểu hiện điển hình gồm:

• Nghe tiếng “rắc” trong khớp

• Sưng to nhanh trong vài giờ do tràn dịch khớp

• Cảm giác gối “rụng”, mất vững khi đi lại

Theo báo cáo của American Academy of Orthopaedic Surgeons, đứt ACL nếu không điều trị đúng hướng có thể làm tăng nguy cơ tổn thương sụn chêm và thoái hóa khớp gối sớm.

Đứt PCL: Tổn thương âm thầm nhưng không kém phần nguy hiểm

PCL giữ vai trò ngăn xương chày trượt ra sau. Cơ chế thường gặp là chấn thương trực tiếp vào mặt trước cẳng chân khi gối gập.

Khác với ACL, đứt PCL có thể ít sưng hơn và dễ bị bỏ sót. Tuy nhiên, mất vững phía sau kéo dài có thể làm thay đổi trục chịu lực của khớp, dẫn đến thoái hóa khoang trong của gối.

Rách MCL và LCL: Mất vững hai bên khớp gối

MCL và LCL giúp ổn định khớp gối theo trục trong – ngoài. Rách MCL thường xảy ra khi có lực tác động từ ngoài vào trong gối, trong khi LCL tổn thương khi có lực từ trong ra ngoài.

Theo dữ liệu từ National Institutes of Health, tổn thương dây chằng bên nếu không phục hồi đầy đủ có thể dẫn đến mất cân bằng lực quanh khớp và làm tăng nguy cơ thoái hóa sớm.

Hậu quả khi chậm trễ điều trị

Trong thực hành chuyên khoa, nhiều bệnh nhân chỉ đến khám sau nhiều tháng chịu đựng cảm giác lỏng gối. Lúc này, tổn thương không còn đơn thuần là dây chằng mà đã kèm theo:

• Rách sụn chêm

• Tổn thương sụn khớp

• Teo cơ tứ đầu đùi

• Mất vững gối mạn tính

Theo cảnh báo của World Health Organization, các chấn thương cơ xương khớp không được xử trí đúng giai đoạn cấp có thể dẫn đến suy giảm chức năng vận động lâu dài.

Một khớp gối mất vững kéo dài sẽ phải chịu lực bất thường, làm tăng tốc độ thoái hóa khớp nhanh hơn so với bình thường.

Khi nào cần khám chuyên khoa ngay?

Bạn không nên trì hoãn nếu xuất hiện:

• Sưng to nhanh sau chấn thương

• Không thể đứng vững hoặc chịu lực

• Gối lỏng khi xoay người

• Đau kéo dài trên 1–2 tuần không cải thiện

Chẩn đoán chính xác mức độ rách – đứt dây chằng giúp lựa chọn điều trị bảo tồn hay can thiệp tái tạo dây chằng phù hợp, tránh biến chứng lâu dài.

Thăm khám rách – đứt dây chằng gối cùng BS. Xuân – Chuyên khoa Cơ Xương Khớp

Đứt ACL, PCL hay rách MCL, LCL không chỉ là chấn thương thể thao đơn thuần. Nếu đánh giá sai mức độ, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ mất vững gối mạn tính và thoái hóa khớp sớm khi còn rất trẻ.

Thăm khám chuyên khoa giúp:

• Đánh giá chính xác mức độ tổn thương

• Kiểm tra nguy cơ tổn thương phối hợp sụn chêm

• Xây dựng chiến lược điều trị phù hợp

• Phục hồi tối đa chức năng vận động

BS. Xuân – Chuyên khoa Cơ Xương Khớp – Cột Sống
📍 907/9 Trần Hưng Đạo, Phường 1, Quận 5
📞 Hotline tư vấn: 096 894 5045
🌐 https://bsxuanctch.com/

Can thiệp đúng thời điểm giúp bảo tồn cấu trúc khớp gối và hạn chế nguy cơ thoái hóa trong tương lai.