Bong gân, trật khớp

Trong thực hành chuyên khoa cơ xương khớp, “bong gân” và “trật khớp” là hai thuật ngữ thường bị nhầm lẫn, thậm chí sử dụng thay thế cho nhau. Tuy ...

Giá: Liên hệ

Book now

Trong thực hành chuyên khoa cơ xương khớp, “bong gân” và “trật khớp” là hai thuật ngữ thường bị nhầm lẫn, thậm chí sử dụng thay thế cho nhau. Tuy nhiên, về mặt giải phẫu và cơ chế bệnh sinh, đây là hai dạng tổn thương hoàn toàn khác biệt, mức độ nguy hiểm và nguy cơ biến chứng cũng không giống nhau.

Điều đáng lo ngại là nhiều bệnh nhân tự xử lý tại nhà, bỏ qua giai đoạn thăm khám ban đầu, dẫn đến mất vững khớp mạn tính hoặc thoái hóa khớp sớm.

Bong gân: Tổn thương dây chằng do quá tầm vận động

Bong gân (sprain) là tình trạng giãn, rách bán phần hoặc đứt hoàn toàn dây chằng – cấu trúc có nhiệm vụ giữ vững và ổn định khớp. Cơ chế thường gặp là xoay vặn đột ngột hoặc vận động vượt quá biên độ sinh lý của khớp.

Các vị trí thường gặp gồm:

Cổ chân
Khớp gối
Cổ tay
Ngón tay

Theo phân loại lâm sàng của American Academy of Orthopaedic Surgeons, bong gân được chia thành 3 mức độ từ giãn nhẹ đến đứt hoàn toàn dây chằng.

Biểu hiện điển hình gồm:

Sưng nề nhanh
Đau khi vận động hoặc chịu lực
Bầm tím quanh khớp
Cảm giác lỏng khớp ở mức độ nặng

Nếu không điều trị đúng, dây chằng có thể liền trong tư thế kéo dài bất thường, làm khớp mất vững về lâu dài.

Trật khớp: Mất liên tục bề mặt khớp

Khác với bong gân, trật khớp (dislocation) là tình trạng hai đầu xương cấu thành khớp bị lệch hoàn toàn khỏi vị trí giải phẫu bình thường. Đây là chấn thương nghiêm trọng hơn và thường đi kèm:

Rách bao khớp
Tổn thương dây chằng
Tổn thương mạch máu – thần kinh lân cận

Các khớp dễ bị trật gồm vai, khuỷu tay, ngón tay và khớp háng.

Theo dữ liệu từ National Institutes of Health, trật khớp nếu nắn chỉnh không đúng kỹ thuật có thể làm tăng nguy cơ hoại tử chỏm xương hoặc tổn thương thần kinh vĩnh viễn.

Đặc biệt, trật khớp vai tái diễn nhiều lần có thể dẫn đến mất vững vai mạn tính và tổn thương sụn viền (labrum).

Biến chứng khi chủ quan điều trị tại nhà

Trong thực tế lâm sàng, không ít bệnh nhân đến khám sau nhiều tuần tự bó thuốc, đắp lá hoặc cố định sai cách. Hậu quả có thể bao gồm:

Mất vững khớp mạn tính
Giảm biên độ vận động
Teo cơ quanh khớp
Thoái hóa khớp sớm

Theo cảnh báo từ World Health Organization, chấn thương cơ xương khớp không được xử trí đúng trong giai đoạn cấp là yếu tố nguy cơ dẫn đến suy giảm chức năng vận động lâu dài.

Một khớp từng trật nếu không phục hồi đầy đủ hệ thống dây chằng và cơ quanh khớp sẽ dễ tái phát, đặc biệt ở người trẻ và vận động viên.

Khi nào cần thăm khám chuyên khoa ngay?

Bạn nên đến cơ sở chuyên khoa cơ xương khớp nếu:

Khớp biến dạng rõ rệt sau chấn thương
Không thể vận động hoặc chịu lực
Sưng to nhanh và đau dữ dội
Tê bì hoặc yếu chi sau chấn thương

Chẩn đoán sớm giúp đánh giá chính xác mức độ tổn thương dây chằng, bao khớp và cấu trúc liên quan, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, tránh biến chứng lâu dài.

Thăm khám bong gân, trật khớp cùng BS. Xuân – Chuyên khoa Cơ Xương Khớp – Cột Sống

Bong gân và trật khớp không đơn thuần là chấn thương nhẹ có thể tự khỏi hoàn toàn. Nếu không được đánh giá và xử trí đúng ngay từ đầu, nguy cơ mất vững khớp và thoái hóa sớm là rất cao.

Thăm khám chuyên khoa giúp: