Trong thực hành chuyên khoa Cột sống – Thần kinh cơ xương khớp, hai nhóm bệnh lý thường khiến người bệnh hoang mang nhất là đau thần kinh tọa và đau thần kinh liên sườn. Điểm chung của chúng không chỉ là cảm giác đau dữ dội, mà còn là tính chất lan dọc theo đường đi của dây thần kinh – khiến bệnh nhân lo sợ mình mắc bệnh tim, phổi hoặc tổn thương nghiêm trọng khác.

Thực tế, phía sau những cơn đau này thường là tình trạng chèn ép hoặc kích thích rễ thần kinh kéo dài, có thể để lại di chứng nếu không điều trị đúng thời điểm.

Đau thần kinh tọa: Cơn đau từ thắt lưng lan xuống bàn chân

Dây thần kinh tọa (sciatic nerve) là dây thần kinh dài và lớn nhất cơ thể, bắt nguồn từ các rễ L4 – S3 vùng thắt lưng – cùng. Khi các rễ thần kinh này bị chèn ép, hội chứng đau thần kinh tọa xuất hiện.

Nguyên nhân phổ biến nhất là thoát vị đĩa đệm thắt lưng, đặc biệt tại tầng L4–L5 hoặc L5–S1. Ngoài ra còn có thể do:

• Hẹp ống sống thắt lưng

• Trượt đốt sống

• Gai xương chèn ép

Biểu hiện điển hình:

• Đau từ thắt lưng lan xuống mông

• Lan dọc mặt sau đùi, cẳng chân

• Tê bì hoặc yếu cơ bàn chân

• Đau tăng khi ho, hắt hơi

Nhiều bệnh nhân mô tả cảm giác như “điện giật” chạy dọc chân. Đây là đặc trưng của đau kiểu rễ thần kinh (radicular pain).

Theo các nghiên cứu được đăng tải trên PubMed, nếu chèn ép kéo dài, sợi thần kinh có thể bị tổn thương cấu trúc, làm tăng nguy cơ yếu cơ không hồi phục.

Khi đau thần kinh tọa chuyển sang giai đoạn nguy hiểm

Một số dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám ngay:

• Yếu rõ rệt bàn chân (foot drop)

• Tê vùng yên ngựa

• Bí tiểu hoặc tiểu không kiểm soát

Đây có thể là biểu hiện của hội chứng chùm đuôi ngựa – một tình trạng cấp cứu ngoại khoa.

Theo khuyến cáo của American Academy of Orthopaedic Surgeons, can thiệp chậm trong những trường hợp này có thể dẫn đến liệt vĩnh viễn.

Đau thần kinh liên sườn: Cơn đau dễ nhầm với bệnh tim

Khác với thần kinh tọa, dây thần kinh liên sườn xuất phát từ các rễ thần kinh ngực (T1–T12) và chạy dọc theo khoang liên sườn.

Khi bị kích thích hoặc chèn ép, bệnh nhân thường cảm thấy:

• Đau nhói một bên ngực

• Đau tăng khi hít sâu hoặc xoay người

• Cảm giác thắt chặt quanh lồng ngực

Vì vị trí đau nằm gần tim và phổi, nhiều người lo lắng mình mắc bệnh tim mạch. Tuy nhiên, đau thần kinh liên sườn thường có tính chất tăng khi vận động cột sống ngực và ấn vào điểm đau.

Nguyên nhân có thể bao gồm:

• Thoái hóa cột sống ngực

• Co cứng cơ liên sườn

• Zona thần kinh (giai đoạn sớm)

• Chấn thương vùng ngực

Theo World Health Organization, các bệnh lý cơ xương khớp vùng ngực là nguyên nhân phổ biến gây đau ngực không do tim.

Vì sao nhiều người điều trị sai hướng?

Không ít trường hợp:

• Đau thần kinh tọa nhưng chỉ xoa bóp dân gian

• Đau liên sườn nhưng đi khám tim nhiều lần

• Uống thuốc giảm đau kéo dài mà không tìm nguyên nhân

Trong khi đó, nguyên nhân gốc rễ – thường là chèn ép rễ thần kinh tại cột sống – vẫn tiếp tục tiến triển.

Một khi xuất hiện yếu cơ hoặc teo cơ, việc phục hồi hoàn toàn trở nên khó khăn hơn nhiều.

Chẩn đoán và điều trị đúng chuyên khoa

Để xác định nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định:

• MRI cột sống thắt lưng hoặc ngực

• X-quang đánh giá cấu trúc

• Điện cơ (EMG) khi cần thiết

Điều trị phụ thuộc mức độ tổn thương, thường bao gồm:

• Thuốc giảm đau thần kinh

• Thuốc kháng viêm

• Vật lý trị liệu chuyên sâu

• Phục hồi chức năng tăng cường cơ lõi

Phẫu thuật chỉ được cân nhắc khi có yếu cơ tiến triển hoặc chèn ép nặng.

Theo khuyến cáo từ National Institutes of Health, điều trị sớm giúp giảm nguy cơ biến chứng thần kinh lâu dài.

Đừng chờ đến khi bước đi khó khăn mới tìm đến bác sĩ

Nếu bạn đang:

• Đau lan từ lưng xuống chân

• Đau ngực một bên tăng khi xoay người

• Tê hoặc yếu chi dưới

Việc thăm khám chuyên khoa sớm giúp xác định chính xác nguyên nhân và tránh biến chứng.

Thăm khám tại Quận 5 – TP.HCM

Phòng khám Xương Khớp – Cột Sống – Y Học Thể Thao
📍 907/9 Trần Hưng Đạo, Phường 1, Quận 5
📞 Hotline tư vấn: 096 894 5045
🌐 https://bsxuanctch.com/

Đánh giá sớm giúp bảo tồn chức năng thần kinh trước khi tổn thương trở nên không hồi phục.